Een VGM-plan legt voor een bouwproject vast welke risico’s er zijn, welke maatregelen nodig zijn en wie waarvoor verantwoordelijk is, inclusief waar relevant de taken van een KAM-coördinator. Daarmee regelt u veiligheid, gezondheid en in de praktijk vaak ook milieu niet pas op de bouwplaats, maar al vooraf en tijdens de uitvoering.
Inhoudsopgave
Zo’n plan is niet voor elk project verplicht. Vooral bijzondere gevaren, de omvang van het project en de samenwerking van meerdere partijen maken het relevant; in zulke situaties kan het zinvol zijn om een veiligheidskundige in te huren. In de praktijk lopen termen als VGM-plan, V&G-plan en VGM-projectplan door elkaar. Hieronder ziet u wat het verschil is, wanneer een plan verplicht is en hoe u het werkbaar opzet.
Van risico’s naar maatregelen op de bouwplaats
Een VGM-plan vertaalt bouwrisico’s naar concrete werkafspraken. U brengt eerst de gevaren in kaart; de basis is een RI&E opstellen. Neem risico’s waar mogelijk bij de bron weg en bepaal daarna aanvullende beheersmaatregelen. Denk aan valbeveiliging, afscherming van machines, duidelijke verkeersroutes, werkvergunningen en het gebruik van PBM. Daarmee is een vgmplan meer dan papierwerk: het helpt alle betrokken partijen om tijdens voorbereiding en uitvoering op dezelfde veiligheidslijn te werken.
VGM, V&G of projectplan: zo zit het
| Term | Betekenis | Gebruik |
|---|---|---|
| VGM | Veiligheid, gezondheid en milieu | Veel gebruikt in VCA en in de praktijk |
| V&G-plan | Projectdocument met risico’s, maatregelen en rollen | Wettelijke term in de Arbowetgeving |
| Veiligheidsplan | Algemene benaming voor hetzelfde type document | Informeel gebruik |
| VGM-projectplan | Projectspecifieke uitwerking van veilig werken | Vaak synoniem van VGM- of V&G-plan |
De naam verschilt dus, maar meestal gaat het om hetzelfde: een projectplan waarin risico’s, maatregelen en de organisatie van veilig werken samenkomen.
Wanneer is een VGM-plan verplicht?
De praktische beslischeck begint bij de bouwplaatsregels uit het Arbobesluit. In de praktijk komen de relevante VGM-richtlijnen ook uit VCA, contracteisen en Europese regels voor tijdelijke of mobiele bouwplaatsen.
- Werken er werknemers van meer dan één werkgever op het project? Dan moet u extra scherp kijken naar afstemming en coördinatie.
- Zijn er bijzondere gevaren aanwezig? Dan is een V&G-plan op grond van Arbobesluit artikel 2.28 aan de orde.
- Is het project meldingsplichtig volgens artikel 2.27: meer dan 30 werkdagen met op enig moment meer dan 20 werknemers tegelijk, of meer dan 500 mensdagen? Dan is een V&G-plan ook verplicht.
- Controleer daarnaast of VCA-eisen, opdrachtgeversvoorwaarden of andere voorschriften extra inhoud of werkafspraken vragen.
Wie doet wat in ontwerp- en uitvoeringsfase?
| Fase of rol | Hoofdverantwoordelijkheid | Praktische invulling |
|---|---|---|
| Ontwerp- of voorbereidingsfase | Opdrachtgever laat het plan organiseren en uitwerken | Risico’s vroeg benoemen en meenemen in ontwerpkeuzes |
| Uitvoeringsfase | Uitvoerende partij werkt maatregelen door in de praktijk | Werkmethoden, middelen, planning en toezicht concretiseren |
| Coördinatie op de bouwplaats | Iemand bewaakt naleving en samenwerking | Samenloop van werkzaamheden en veiligheidsafspraken sturen |
| Onderaannemers en werkgevers | Iedere werkgever blijft verantwoordelijk voor eigen mensen | Vaak vooraf aangevuld met een startcheck door de hoofdaannemer |
Zo zet u een werkbaar VGM-plan op
Een voorbeeld VGM-plan is alleen een startpunt. Een bruikbaar plan sluit aan op het projecttype, de fase en de specifieke gevaren van het werk.
- Beschrijf het project, de fasen, de betrokken partijen en de verantwoordelijkheden.
- Werk het risicobeeld uit voor ontwerpfase en uitvoeringsfase, inclusief bijzondere gevaren en raakvlakken tussen partijen.
- Koppel per risico passende maatregelen, bij voorkeur eerst bronaanpak en daarna technische, organisatorische en persoonlijke maatregelen. Voor risicovolle taken helpt een Taak Risico Analyse (TRA) om taakgerichte beheersmaatregelen vast te leggen.
- Leg praktische uitvoeringsafspraken vast, zoals werkvergunningen, verkeersroutes, machineveiligheid, PBM, toezicht en noodprocedures.
- Gebruik deelplannen of fase-uitwerkingen alleen als die aansluiten op hetzelfde risicobeeld en dezelfde beheersmaatregelen.
Wanneer hulp van een HSE-adviseur of veiligheidskundige zinvol is
Externe ondersteuning is vooral zinvol bij complexe bouwprojecten, beperkte interne HSE-capaciteit of onduidelijke rolverdeling tussen partijen. De projectorganisatie blijft altijd eigenaar van de inhoud; een HSE-adviseur of veiligheidskundige helpt vooral met structuur, toetsing en de vertaling van regels naar werkbare afspraken. Ook zonder formele VGM-planplicht blijven vaste veiligheidsprocedures en actieve risicobeheersing nodig. Als extra capaciteit nodig is, kan HSEPool opdrachtgevers rechtstreeks in contact brengen met zelfstandige HSE-professionals voor het opstellen, aanscherpen of controleren van een plan.